Leczenie reumatyzmu rąk w Gdańsku

Jedną z chorób kojarzonych z reumatyzmem jest reumatoidalne zapalenie stawów, czyli RZS. To przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy uczestniczy w rozwoju zapalenia własnych tkanek. Proces często obejmuje drobne stawy rąk i nadgarstki. Nieleczone lub niedostatecznie kontrolowane zapalenie może prowadzić do uszkodzenia chrząstki, kości oraz struktur odpowiedzialnych za stabilność i ruch palców.

Podejrzenie RZS nasuwają utrzymujący się obrzęk, sztywność po przebudzeniu i zajęcie podobnych stawów obu rąk. Objawy mogą jednak początkowo być mniej charakterystyczne. W chorobie zwyrodnieniowej dolegliwości częściej wiążą się z obciążaniem stawu, a sztywność zwykle trwa krócej. Sam wygląd dłoni ani wiek pacjenta nie pozwalają pewnie odróżnić tych problemów. Od rozpoznania zależy leczenie, ponieważ metody łagodzące ból nie zawsze hamują proces uszkadzający staw.

Podczas konsultacji lekarz pyta o czas trwania objawów, długość porannej sztywności i trudności w codziennych czynnościach. Ocenia obrzęk, bolesność, ustawienie palców, ruchomość stawów oraz funkcję ścięgien. Sprawdza również czucie i siłę chwytu, ponieważ chorobie stawów mogą towarzyszyć uciski nerwów. Znaczenie ma dokumentacja dotychczasowego leczenia i informacja o dolegliwościach dotyczących innych części ciała.

RTG pomaga ocenić ustawienie kości, szpary stawowe oraz ewentualne nadżerki. USG może uwidocznić zapalenie błony maziowej, płyn i zmiany w obrębie pochewek ścięgien. Przy podejrzeniu RZS lekarz dobiera badania krwi, w tym OB i CRP, czynnik reumatoidalny oraz przeciwciała anty-CCP. Prawidłowe OB lub CRP oraz ujemny czynnik reumatoidalny nie wykluczają choroby. Utrzymujący się obrzęk drobnych stawów wymaga wczesnej oceny reumatologicznej; oczekiwanie na komplet wyników nie powinno opóźniać konsultacji.

W RZS podstawowe znaczenie ma leczenie prowadzone przez reumatologa. Leki modyfikujące przebieg choroby mają ograniczać jej aktywność i zmniejszać ryzyko dalszego uszkadzania stawów. W określonych sytuacjach stosuje się także leczenie biologiczne lub inne terapie celowane. Wybór zależy od aktywności choroby, wcześniejszej odpowiedzi na leki i bezpieczeństwa ich stosowania. Wymaga regularnych kontroli, a nie jednorazowej interwencji.

Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne mogą łagodzić dolegliwości, ale nie zastępują terapii hamującej przebieg RZS. Uzupełnieniem postępowania jest odpowiednio dobrana terapia ręki, obejmująca pracę nad ruchomością i siłą oraz naukę ochrony stawów. Niekiedy pomocna jest orteza albo zmiana sposobu wykonywania czynności obciążających palce. Intensywność ćwiczeń trzeba dostosować do aktywności zapalenia i stanu tkanek. Przy zmianach zwyrodnieniowych plan leczenia jest inny i nie wymaga automatycznie leków stosowanych w RZS.

Konsultacja chirurgiczna ma znaczenie, gdy mimo leczenia utrzymują się ból i ograniczenie funkcji, postępuje zniekształcenie stawów albo pojawiają się objawy ucisku nerwu. Ocenia się wtedy nie tylko aktywne zapalenie, lecz także uszkodzenia mechaniczne. Nagła utrata możliwości wyprostowania lub zgięcia palca może wskazywać na zerwanie ścięgna i wymaga pilnej oceny. Nie należy odkładać konsultacji do chwili powstania znacznej, utrwalonej deformacji.

W zależności od rozpoznania leczenie operacyjne może obejmować usunięcie zmienionej zapalnie błony maziowej, odbarczenie nerwu lub rekonstrukcję uszkodzonego ścięgna. Przy zaawansowanym zniszczeniu stawu rozważa się odpowiednio dobrane zabiegi stawowe. Chirurg omawia cel operacji, jej ograniczenia, ryzyko powikłań i potrzebę rehabilitacji. Zabieg może poprawić funkcję konkretnej okolicy, ale nie usuwa autoimmunologicznej przyczyny RZS i nie zastępuje dalszej opieki reumatologicznej.

W HANDPROJECT w Gdańsku konsultacje prowadzi dr n. med. Dawid Mrozik, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu zajmujący się chirurgią ręki i rekonstrukcyjną. Lekarz ocenia stan stawów, ścięgien i nerwów oraz wpływ zmian na codzienną sprawność. Na tej podstawie określa wskazania do leczenia miejscowego lub operacyjnego następstw choroby. Taka konsultacja uzupełnia postępowanie reumatologiczne, a nie je zastępuje.

Na wizytę warto przynieść wcześniejsze obrazy RTG i USG wraz z opisami, wyniki badań krwi oraz dokumentację reumatologiczną. Potrzebna jest też aktualna lista leków, szczególnie przed planowanym zabiegiem. Nie należy samodzielnie odstawiać leczenia przewlekłego; ewentualne zmiany ustala lekarz. Plan postępowania powinien uwzględniać potrzeby pacjenta, stan tkanek i możliwy zakres poprawy. Celem pozostaje ograniczenie bólu, ochrona zachowanej funkcji oraz ułatwienie codziennego korzystania z ręki.