Leczenie zespołu de Quervaina
Ból nadgarstka po stronie kciuka może utrudniać podnoszenie przedmiotów, odkręcanie butelki i wykonywanie precyzyjnych ruchów. Jedną z jego przyczyn jest zespół de Quervaina, w którym dochodzi do ograniczenia swobodnego przesuwania się ścięgien w ich kanale. Leczenie zespołu de Quervaina wymaga potwierdzenia rozpoznania oraz oceny nasilenia objawów. Nie każdy pacjent potrzebuje operacji, a wybór postępowania zależy również od dotychczasowej terapii i wpływu dolegliwości na codzienne funkcjonowanie.
Zespół de Quervaina – na czym polega choroba?
Choroba obejmuje pierwszy przedział prostowników w okolicy nadgarstka. W tym wąskim kanale przebiegają ścięgna odwodziciela długiego i prostownika krótkiego kciuka. Pogrubienie otaczających je tkanek zmniejsza przestrzeń potrzebną do ruchu, przez co przesuwanie ścięgien staje się bolesne. Typowa jest tkliwość po stronie kości promieniowej, niekiedy z miejscowym obrzękiem. Ból może promieniować w kierunku przedramienia i nasilać się przy mocnym chwycie lub skręcaniu nadgarstka.
Przyczyna nie zawsze jest jednoznaczna. Powtarzane ruchy ręki mogą nasilać objawy, lecz sam rodzaj pracy nie przesądza o rozpoznaniu. Dolegliwości występują także w okresie okołoporodowym i podczas opieki nad małym dzieckiem. Zdarza się uczucie przeskakiwania w okolicy ścięgien. Podobny ból może jednak towarzyszyć innym chorobom, dlatego nie należy utożsamiać każdej bolesności u podstawy kciuka z zespołem de Quervaina.
Jak przebiega diagnostyka bólu po stronie kciuka?
Lekarz ustala, kiedy pojawiły się dolegliwości, jakie czynności je nasilają i czy poprzedzał je uraz. Pyta o wcześniejsze leczenie oraz choroby współistniejące. Podczas badania ocenia lokalizację tkliwości, obrzęk, ruch kciuka i nadgarstka, a także wykonuje odpowiednie próby kliniczne. Odtworzenie bólu przy określonym ruchu jest wskazówką diagnostyczną, ale wynik pojedynczego testu nie zastępuje całościowej oceny ręki.
W typowych przypadkach rozpoznanie można ustalić na podstawie wywiadu i badania. USG bywa pomocne, gdy objawy są niejednoznaczne lub potrzebna jest dokładniejsza ocena ścięgien i ich pochewek. RTG służy przede wszystkim sprawdzeniu kości i stawów, na przykład przy podejrzeniu zmian zwyrodnieniowych u podstawy kciuka. Badania obrazowe dobiera się do problemu klinicznego; nie każdy pacjent wymaga ich pełnego zestawu.
Leczenie zespołu de Quervaina bez operacji
Postępowanie zachowawcze obejmuje ograniczenie ruchów wywołujących ból oraz zmianę sposobu obciążania ręki. Lekarz może zalecić ortezę stabilizującą zarówno nadgarstek, jak i kciuk. Jej rodzaj i czas stosowania powinny odpowiadać nasileniu objawów. Leczenie przeciwbólowe lub przeciwzapalne dobiera się z uwzględnieniem przeciwwskazań i innych przyjmowanych leków. Terapia ręki pomaga dostosować codzienne czynności i stopniowo przywracać tolerancję ruchu.
Jedną z możliwości jest miejscowa iniekcja glikokortykosteroidu w okolicę pochewki ścięgien. Może zmniejszyć ból, lecz wymaga kwalifikacji i omówienia ryzyka. Możliwe są zmiany zabarwienia skóry lub zanik tkanki podskórnej, a u osób z cukrzycą przejściowy wzrost glikemii. Nie należy utożsamiać iniekcji w okolicę pochewki z podaniem leku do samego ścięgna. O dalszym leczeniu decyduje odpowiedź na terapię, a nie automatyczne powtarzanie kolejnych zabiegów.
Kiedy rozważa się leczenie operacyjne?
Leczenie operacyjne można rozważyć przy utrzymujących się lub nasilonych dolegliwościach, zwłaszcza gdy właściwie dobrane postępowanie nieoperacyjne nie zapewnia wystarczającej poprawy. Przed kwalifikacją chirurg ponownie ocenia rozpoznanie oraz wpływ bólu na funkcję ręki. Zabieg polega na uwolnieniu zwężającej osłony kanału, aby zapewnić ścięgnom więcej miejsca do przesuwania. Nie jest to operacja polegająca na przecięciu samych ścięgien.
Procedurę można wykonać w znieczuleniu miejscowym, a sposób znieczulenia i organizację leczenia ustala się indywidualnie. Podczas operacji istotna jest ochrona przebiegających w pobliżu gałązek nerwowych. Przed zabiegiem lekarz omawia możliwe korzyści i powikłania, w tym bolesność blizny, zaburzenia czucia, zakażenie oraz sztywność. Ustępowanie objawów nie u każdego przebiega jednakowo, dlatego nie można z góry zagwarantować konkretnego terminu pełnego powrotu do sprawności.
Konsultacja i dalsze leczenie w HANDPROJECT w Gdańsku
W HANDPROJECT konsultacje prowadzi dr n. med. Dawid Mrozik, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu zajmujący się chirurgią ręki i rekonstrukcyjną. Lekarz bada rękę, analizuje dokumentację oraz kwalifikuje pacjenta do odpowiedniego postępowania. Na wizytę warto zabrać wcześniejsze wyniki badań i informacje o zastosowanych lekach, iniekcjach oraz rehabilitacji. Pozwala to ocenić, które metody przyniosły poprawę i jak długo się ona utrzymywała.
Po leczeniu zabiegowym znaczenie mają kontrola gojenia rany i stopniowe uruchamianie ręki zgodnie z zaleceniami. Zakres ćwiczeń oraz powrót do większych obciążeń zależą od stanu tkanek, bólu i charakteru pracy. W razie potrzeby wdraża się terapię ręki ukierunkowaną na ruchomość, obrzęk i bliznę. Celem leczenia zespołu de Quervaina jest ograniczenie dolegliwości oraz odzyskanie użytecznej funkcji kciuka i nadgarstka, z uwzględnieniem indywidualnego przebiegu gojenia.
